A+
A-

ΕΙΣΟΔΟΣ

Δεν έχεις λογαριασμό;

< ΠΙΣΩ
Ιερά Μονή

Κωνσταμονίτου

ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ιερά Μονή Κωνσταμονίτου, αθέατη και μακριά από τη θάλασσα, βρίσκεται μέσα σε δασώδες και εντυπωσιακό περιβάλλον, προς την πλευρά του Σιγγιτικού κόλπου. Η ίδρυση της Μονής και η ονομασία της χάνονται μέσα στις διάφορες παραδόσεις. Κατά μία, ιδρύθηκε από τον Μέγα Κωνσταντίνο και ολοκληρώθηκε από τον υιό του Κωνστάντα, κατά άλλη παράδοση από μοναχό που καταγόταν από τον Κασταμώνα Παφλαγονίας. Ιστορικά, η Μονή Κωνσταμονίτου αναφέρεται σε διάφορα κείμενα του 11ου αιώνα.

Περισσότερα στοιχεία υπάρχουν στις αρχές του 14ου αιώνα, όταν προσπαθεί να ανασυγκροτηθεί μετά από καταστροφή της από Καταλανούς πειρατές. Σχετικά με την κατοχύρωση της ιδιοκτησίας, αναφέρεται Χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου το 1351.
 
Στο Γ΄ Τυπικό του Αγίου Όρους – τέλη 14ου αιώνα - κατέχει τη 16η θέση ανάμεσα σε 25 Μονές της εποχής. Ως ευεργέτες και ανακαινιστές της Μονής θεωρούνται ο Ηγεμόνας Γεώργιος Βράγκοβιτς και η Πριγκίπισσα Άννα της Σερβίας, καθώς και ο Σέρβος αρχιστράτηγος Ράδιτς που παραιτήθηκε του αξιώματός του και εμόνασε εδώ. Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, η Μονή επιβιώνει δύσκολα κάτω από τους δυσβάστακτους φόρους και κακοτυχίες και φθάνει σε οικονομικό και λειτουργικό μαρασμό, σε σημείο που το 1666 να έχει μόνον 6 μοναχούς.

Με Σιγίλλιο του Πατριάρχου Νεόφυτου Ζ΄, το Σεπτέμβριο του 1800, αποκαταστάθηκε σε Κοινόβιο, με Ηγούμενο τον πνευματικό Γαβριήλ. Η ουσιαστική της ανασυγκρότηση αρχίζει το 1818 επί ηγουμενίας Χρυσάνθου εξ Ηπείρου και με δαπάνες του Αλή Πασά, με την μεσολάβηση της κυρά Βασιλικής, οπότε ανοικοδομήθηκε η ανατολική της Πτέρυγα. Η ανασυγκρότηση αυτή συνεχίστηκε και επι Συμεών Σταγειρίτη, ο οποίος με χορηγίες ανοικοδόμησε το Καθολικό και τη βόρεια Πτέρυγα.

Το μοναστηριακό συγκρότημα σχηματίζει ορθογώνιο, με διάφορες προεξοχές των Πύργων ή Προβόλων στις πλευρές της. Χωρίς αρχιτεκτονικές υπερβολές, η Μονή Κωνσταμονίτου διακρίνεται εξωτερικά για την ομοιογένεια της μορφολογίας και των επι μέρους δομικών της στοιχείων. Η κεραμική της επικάλυψη αντικατέστησε εκείνη της σχιστόπλακας, με εξαίρεση τους Τρούλους των Παρεκκλησιών. Εσωτερικά, χαρακτηρίζεται για την απλότητα του σχεδιασμού, διατηρώντας τη λιτότητα στο ύφος της.

Η Μονή Κωνσταμονίτου κατέχει την εικοστή θέση στην ιεραρχία των Μονών του Αγίου Όρους. Λειτουργεί αδιάλειπτα κοινοβιακά από το 1800 μέχρι τις μέρες μας. Έχει εξαρτήματά της δύο Καθίσματα στην ευρύτερή της περιοχή και το Αντιπροσωπείο της στις Καρυές. Σήμερα στη Μονή Κωνσταμονίτου εγκαταβιώνουν είκοσι εννέα μοναχοί.

 

ΚΑΘΟΛΙΚΟ
ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟ - ΦΙΑΛΗ - ΠΑΡΕΚΛΗΣΙΑ - ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ - ΑΥΛΗ

Το Καθολικό της ιεράς Μονής Κωνσταμονίτου είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Αγίου Στεφάνου. Ανεγέρθηκε το 1867 επάνω στα ερείπια του παλαιότερου Καθολικού και βρίσκεται στο μέσον της αυλής. Η τυπολογία του, ακολουθεί γενικά τον αγιορειτικό τύπο.  Σχηματίζει εξωτερικά οκτώ μολυβδοσκέπαστους Τρούλλους, μαζί με τον κεντρικό Τρούλλο, που είναι ο μεγαλύτερος. Χαρακτηρίζεται από την ιδιαίτερα επιμελημένη δόμηση των λιθόκτιστων τοίχων του, ενώ εσωτερικά δεν είναι ιστορημένος, πλην λιγοστού κεντρικού θόλου.

Οι τοίχοι του φέρουν πολλές φορητές εικόνες, αρκετές από τις οποίες είναι μεγάλης ιστορικής και λατρευτικής αξίας, όπως εκείνη της Θεοτόκου της Αντιφωνήτριας, που πραγματοποίησε θαύμα στη μονή, σύμφωνα με την παράδοση, το 1020.

Στο Καθολικό φυλάσσεται ένας βυζαντινός σταυρός εξαίρετης τέχνης, τεμάχιο τιμίου ξύλου και τμήματα από λείψανα πολλών αγίων μέσα σε θαυμάσιες λειψανοθήκες. Επίσης, Ευαγγέλιο με αργυρόχρυση επένδυση, που έγινε το 1820 στην Ήπειρο - δώρο της κυρά Βασιλικής. Τέλος, άλλα αντικείμενα λατρείας και λειτουργίας.

ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟ
Το Κωδωνοστάσιο της Μονής Κωνσταμονίτου είναι αυτοτελές κτίσμα τεσσάρων ορόφων. Καταλαμβάνει το μέσο περίπου της Δυτικής Πτέρυγάς της. Είναι κτισμένο το 1820 και αποτελεί το υψηλότερο κτίσμα της Μονής. Ακολουθεί τη συνήθη τυπολογία μιας τετράγωνης κάτοψης με ισχυρή λιθοδομή και σύμμετρα ανοίγματα στις πλευρές του.

ΦΙΑΛΗ
Η μονή Κωνσταμονίτου στερείται Φιάλης αγιασμού, πιθανότατα λόγω των σχετικά περιορισμένων διαστάσεων του αύλειου χώρου της.

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΑ
Η Μονή διαθέτει εννέα συνολικά Παρεκκλήσια, τέσσερα μέσα στον περίβολό της και πέντε έξω από αυτόν. Στη νότια Πτέρυγα της Μονής, πάνω από την είσοδο, βρίσκεται το Παρεκκλήσι της Παναγίας Πορταϊτισσας, κτισμένο το 1871. Έχει χαρακτηριστικό, ξυλόγλυπτο Τέμπλο, το οποίο φιλοξενεί τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Πορταϊτισσας.

Σε όροφο της νοτιοανατολικής Πτέρυγας βρίσκεται και το κατανυκτικό Παρεκκλήσι των Αγίων Πάντων. Σε άλλον όροφο βρίσκεται και το μεγαλύτερο σε μέγεθος, Παρεκκλήσι του Αγίου Κωνσταντίνου. Χρησιμοποιήθηκε σαν Καθολικό κατά την διάρκεια των εργασιών ανέγερσης του Καθολικού στα μέσα του 19ου αιώνα. Στη βόρεια πλευρά του περιβόλου βρίσκεται το Παρεκκλήσι του Αγίου Νικόλαου.

Εκτός Μονής βρίσκεται το Παρεκκλήσι της Παναγούδας, με αξιόλογες βυζαντινές τοιχογραφίες. Στη θέση της παλαιάς Μονής είναι το Παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου, με ωραίο ξύλινο Τέμπλο του 1670. Το Παρεκκλήσι της Αγίας Τριάδας είναι σε περίοπτη θέση, ενώ αυτό του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στον Αρσανά της Μονής. Το ένατο Παρεκκλήσι είναι εκείνο του Κοιμητηρίου.

ΚΟΙΜΗΤΗΡΙΟ
Ο Κοιμητηριακός Ναός της Μονής Κωνσταμονίτου είναι αφιερωμένος στη μνήμη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ. Βρίσκεται νοτιοανατολικά της Μονής, σε μικρή απόσταση από αυτή. Η σημερινή του μορφή είναι ενός απλού, τετράπλευρου Ναού, χωρίς Τρούλλο. Περισσότερα στοιχεία του παλαιότερου Ναού διασώζονται στην ανατολική πλευρά του με εξέχουσα την τρίπλευρη κόγχη του ιερού Βήματος.

Στο εσωτερικό του, ο Ναός δεν είναι ιστορημένος. Το Τέμπλο του είναι ξύλινο, με στρεπτούς ξύλινους κίονες και είναι των αρχών του εικοστού αιώνα. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα παλαιότερα Βημόθυρα, με λαϊκότροπες παραστάσεις από διπλούς δράκοντες.

ΑΥΛΗ
Ο αύλειος χώρος της Μονής είναι μικρών διαστάσεων και χωρίζεται από το Καθολικό σε δύο τμήματα. Από τα δύο, το περισσότερο ευρύχωρο και λειτουργικό είναι αυτό που βρίσκεται στη νότια πλευρά, στην οποία υπάρχει και η είσοδος της Μονής.

 

ΤΡΑΠΕΖΑ
ΜΑΓΕΙΡΙΟ - ΛΑΔΑΡΙΟ - ΚΡΑΣΑΡΙΟ - ΦΟΥΡΝΟΣ
Η Τράπεζα της μονής Κωνσταμονίτου κατέχει τμήμα της δυτικής πτέρυγας με την είσοδο της απέναντι της εισόδου του Καθολικού. Το κτίσμα αυτό επανακατασκευάστηκε το 1871 και δεν διεσώθη τίποτε από τον αγιογραφημένο διάκοσμο της παλαιότερης Τράπεζας. Φέρει ξύλινους πάγκους και τραπέζια και ξύλινη διακοσμημένη οροφή και διακρίνεται για την απλότητα του ύφους της.

ΜΑΓΕΙΡΕΙΟ
Το μαγειρείο της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται στη δυτική πτέρυγα και δίπλα από την Τράπεζα. Χρησιμοποιεί μεγάλη μασίνα δηλαδή παλιά μεταλλική εστία που λειτουργεί με καυσόξυλα.

ΛΑΔΑΡΙΟ
Το λαδαριό της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται στη ανατολική πτέρυγα της καταλαμβάνοντας τον υπόγειο χώρο.

ΦΟΥΡΝΟΣ
Ο φούρνος της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται στη βόρεια πτέρυγα της μονής.

ΚΡΑΣΑΡΙΟ
Το κρασαριό της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται στη βόρεια πτέρυγα της μονής. Καταλαμβάνει τον υπόγειο χώρο κάτω από την Τράπεζα.

 
ΠΤΕΡΥΓΕΣ
ΚΕΛΛΙΑ -ΣΥΝΟΔΙΚΟ / ΗΓΟΥΜΕΝΙΟ -ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ -ΛΟΙΠΟΙ ΧΩΡΟΙ
Τα κτίρια που διαμορφώνουν τις πτέρυγες της μονής Κωνσταμονίτου ανήκουν σε διαφορετικές φάσεις. Σχεδιαστική απεικόνιση της μονής από τον Ρώσσο περιηγητή Μπάρσκυ το 1744, παρουσιάζει την κτιριολογική κατανομή της όπως περίπου είναι σήμερα. Γενικά τα κτίρια της μονής μπορούμε να πούμε ότι ανοικοδομούνται σε μεγάλο βαθμό λίγο πριν από την έναρξη της ελληνικής επανάστασης του 1821. 
Στην ανοικοδόμηση της μονής συνέβαλε η οικονομική ενίσχυση της Χριστιανής συζύγου του Αλή- Πασά των Ιωαννίνων, κυρά-Βασιλικής. Επίσης η ανοικοδόμηση της ενισχύθηκε από την πραγματοποίηση εράνων από τους μοναχούς της μονής, που αρχίζουν το 1867 με την ανέγερση του Καθολικού της.

ΚΕΛΛΙΑ
Τα περισσότερα κελλιά των μοναχών της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκονται στους δύο τελευταίους ορόφους της ανατολικής πτέρυγας. Ορισμένα μόνο κελλιά βρίσκονται στην νότια πτέρυγα της μονής. Είναι γενικά απλά και μονόχωρα σχετικά περιορισμένων διαστάσεων.

ΣΥΝΟΔΙΚΟ -  ΗΓΟΥΜΕΝΕΙΟ
Το ηγουμενείο της μονής Κωνσταμονίτου καταλαμβάνει περίπου το κέντρο της βόρειας πλευράς της μονής. Είναι κτίσμα του 1885 και προβάλλει σαν ευδιάκριτος όγκος του οικοδομικού συγκροτήματος μονής. Λόγω έλλειψης συνοδικού οι συνάξεις της μονής γίνονται στους χώρους του ηγουμενείου.

ΑΡΧΟΝΤΑΡΙΚΙ
Το αρχονταρίκι της μονής Κωνσταμονίτου καταλαμβάνει τον τελευταίο όροφο της νότιας πτέρυγας της και μικρό τμήμα της ανατολικής. Περιλαμβάνει λιτό χώρο υποδοχής προσκυνητών και δωμάτια φιλοξενίας. Επιγραφές αναγράφουν ως περίοδο ανοικοδόμησης του τα έτη 1816 και 1820. Ο ιδιαίτερος χώρος παραμονής μητροπολιτών και της ακολουθίας τους, το δεσποτικό, βρίσκεται στην δυτική πλευρά της μονής.

ΛΟΙΠΟΙ ΧΩΡΟΙ
Στη νότια πτέρυγα της μονής Κωνσταμονίτου, η οποία είναι και η χαρακτηριστικότερη της μονής, διανοίγεται η είσοδος της σε μορφή θολωτής στοάς. Εσωτερικά ο διάδρομος αυτός είναι διακοσμημένος με ζωγραφική απομίμηση έγχρωμου μαρμάρου και περιλαμβάνει την παράσταση της Πλατυτέρας των Ουρανών ως προστάτιδας της εισόδου.
Αξιόλογη στη πλευρά αυτή είναι και η μαρμάρινη κρήνη που βρίσκεται απέναντι από το Καθολικό(λείπει τελεία) Η μονή περιλαμβάνει στις πτέρυγες της επίσης προσφοριό, κηροπλαστείο, φαρμακείο, γηροκομείο, ραφείο, τσαγκαράδικο και χώρο συντήρησης κειμηλίων.
Τέλος διαθέτει ελαιοτριβείο σε υπόγειο χώρο της βορεινής πτέρυγας καθώς και άλλους αποθηκευτικούς χώρους.
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ
ΑΡΣΑΝΑΣ - ΚΙΟΣΚΙ -ΨΑΡΟΣΠΙΤΑ
Στον περιβάλλοντα χώρο της μονής Κωνσταμονίτου υπάρχουν διάσπαρτα βοηθητικά κτίσματα όπως το βουρδουναριό και εργατόσπιτο, το παλιό χαλκαδιό, ο μύλος, το κηπόσπιτο, το ξυλουργείο, το μηχανουργείο και ξυλαποθήκες. Στη ευρύτερη γεωγραφική της έκταση υπάρχει ο αρσανάς από την πλευρά του κόλπου του Αγίου Όρους καθώς και παραθαλάσσιος ερειπωμένος πύργος.

ΑΡΣΑΝΑΣ
Ο αρσανάς της μονής Κωνσταμονίτου απέχει από αυτή λιγότερο της μιας ώρας πεζή. Αποτελείται από μεγάλο κτίσμα με θολωτή τοιχοποιία στο εσωτερικό του, στο ισόγειο του οποίου άλλοτε φυλάσσονταν τα πλοιάρια της μονής. Σήμερα χρησιμεύει ως χώρος αποθήκευσης. Ο όροφος του κτίσματος χρησιμεύει για την παραμονή του αρσανάρη. Εκεί κοντά βρίσκεται και το παρεκκλήσι του Αγίου Νικόλαου το οποίο έπαυσε να λειτουργεί από το 1821. Αυτό κατά την παράδοση αποδίδεται στο ότι εκεί, στα χρόνια της Ελληνικής επανάστασης, γεννήθηκε παιδί, όταν άμαχος πληθυσμός κατέφυγε στο Άγιον Όρος. Νότια του αρσανά και σε μικρή απόσταση από αυτόν διανοίγεται μεγάλη θαλάσσια σπηλιά εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς.

ΒΟΥΡΔΟΥΝΑΡΙΟ
Το βουρδουναριό της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται ανατολικά της μονής. Είναι κτίσμα μεγάλων διαστάσεων, με θολωτή τοιχοποιία στο ισόγειο του. Κατασκευάστηκε  το 1887. Σήμερα δεν χρησιμοποιείται.

ΧΑΛΚΑΔΙΟ
Το παλιό χαλκαδιό της μονής Κωνσταμονίτου, βρίσκεται ανατολικά της και κοντά στο παλιό βουρδουναριό. Είναι διώροφο κτίσμα που ανεγέρθηκε το 1867. Ο όροφός του χρησιμοποιείται σαν εργατόσπιτο. Τα άλλα αμιγή εργατόσπιτα που διαθέτει η μονή βρίσκονται στην γύρω περιοχή της.

ΜΥΛΟΙ
Το σπουδαιότερο από τα κτίσματα που περιβάλουν την μονή Κωνσταμονίτου είναι ο πρώην μύλος της. Είναι διώροφος, κτισμένος στη εδαφική ανωφέρεια που σχηματίζεται ανατολικά της μονής και απέναντι της εισόδου της. Ο μύλος λειτουργούσε με υδατόπτωση που διοχετεύετε από στέρνες μέσω ενός κεντρικού αύλακα. Ο μηχανισμός του παροπλισμένου σήμερα μύλου στεγάζεται και εκτίθεται στο ισόγειο του. Ο όροφός του χρησιμοποιείται, ως κάθισμα, για την διαμονή μοναχού της μονής.

 
ΠΥΡΓΟΙ
Στο δυτικό τείχος της μονής Mεγίστης Λαύρας, ορθώνεται επιβλητικός ο Πύργος του Τσιμισκή. Είναι κτίσμα του 10ου αιώνος , έχει ύψος 24 μέτρα και χωρίζεται σε τέσσερα πατώματα. Στο επάνω πάτωμα υπάρχει το παρεκκλήσιο του Πρωτομάρτυρος Αγίου Στεφάνου καθώς και αίθουσα στην οποία στεγάστηκε κατά την τουρκοκρατία η βιβλιοθήκη της μονής. Σύμφωνα με επιγραφές ο πύργος και οι γύρω πολεμίστρες ανακαινίστηκαν κατά τον 16ο και 17ο αιώνα.
ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ
Σκήτες - Κελιά - Καθίσματα
Η μονή Κωνσταμονίτου διαθέτει ένα κελλί στις Καρυές, που αποτελεί και το αντιπροσωπείο της, καθώς και δύο Καθίσματα στον ευρύτερο χώρο της μονής.

ΚΕΛΛΙΑ
Το μοναδικό κελλί που διαθέτει η μονή Κωνσταμονίτου βρίσκεται στις Καρυές.  Αποτέλει και το αντιπροσωπείο της μονής και είναι αφιερωμένο στους Αγιορείτες Πατέρες.

 ΚΑΘΙΣΜΑΤΑ
Τα καθισματα που διαθέτει η μονή Κωνσταμονίτου βρίσκονται πολύ κοντά στο μοναστηριακό της συγκρότημα. Το πρώτο της Αγίας Τριάδας, βρίσκεται δυτικά της μονής σε περίοπτη θέση με εξαίρετη θέα προς την θάλασσα. Κτίστηκε το 1894 και δόμησή του είναι με πελεκητή λιθοδομή. Το παρεκκλήσιο του Καθίσματος τυπολογικά διαχωρίζεται με ευκρίνεια από τους χώρους κατοίκησης.
Το δεύτερο κάθισμα, που παρουσιάζει ιδιαίτερο τυπολογικό ενδιαφέρον είναι εκείνο του παλιού μύλου. Βρίσκεται απέναντι από την είσοδο της μονής και οι κατοικήσιμοι χώροι του καταλαμβάνουν τον όροφο του.

 
ΚΕΙΜΗΛΙΑ
ΣΚΕΥΟΦΥΛΑΚΙΟ - ΕΙΚΟΝΟΦΥΛΑΚΙΟ - ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
ΣΚΕΥΟΦΥΛΑΚΙΟ
Το σκευοφυλάκιο της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται παραπλεύρως της βιβλιοθήκης και επάνω από τον νάρθηκα του Καθολικού. Είναι σχετικά περιορισμένης έκτασης και περιλαμβάνει διάφορα κειμήλια όπως άμφια, σταυρούς, παλιά αντικείμενα και αρκετά δισκοπότηρα. Μεταξύ τους εκείνο που δωρίθηκε στη μονή από την κυρά-Βασιλική. Στη μονή φυλάσσεται ένας βυζαντινός σταυρός εξαίρετης τέχνης, τεμάχιο τιμίου ξύλου, τμήματα από λείψανα πολλών αγίων μέσα σε θαυμάσιες λειψανοθήκες. Επίσης Ευαγγέλιο με αργυρόχρυση επένδυση που έγινε το 1820 στην Ήπειρο δώρο της κυρά Βασιλικής. Τέλος άλλα αντικείμενα λατρείας και λειτουργίας.
 
ΕΙΚΟΝΟΦΥΛΑΚΙΟ
Η μονή Κωνσταμονίτου διαθέτει αξιόλογες φορητές εικόνες διαφόρων εποχών. Εικονοφυλάκιο της μονής αποτελεί το ίδιο το Καθολικό και τα παρεκκλήσια του. Εδώ φυλάσσονται τρείς αξιόλογες και παλιές εικόνες της μονής. Η πρώτη, πιθανότατα του 8ου αιώνα, του Πρωτομάρτυρος Στεφάνου με ίχνη από την εποχή της εικονομαχίας. Η δεύτερη της Θεοτόκου της Οδηγήτριας του 12ου αιώνα που δωρίθηκε στη μονή από της Άννα την Φιλανθρωπινή. Η Τρίτη της Θεοτόκου της Αντιφωνήτριας, η οποία σύμφωνα με την παράδοση το 1020 τέλεσε θαύμα γεμίζοντας ένα πιθάρι με λάδι, τη παραμονή της ανοικομιδής των λειψάνων του Αγίου καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό την παρουσιασθείσα έλλειψη. Αξιόλογες εικόνες επίσης η μονή επίσης φυλάσσει σε τοίχους της Τράπεζας.
 
ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
Η νεώτερη βιβλιοθήκη της μονής Κωνσταμονίτου βρίσκεται κάτω από το ηγουμενείο, στη βόρεια πλευρά της μονής και περιέχει μεγάλο αριθμό έντυπων βιβλίων. Τα πολλά κτητορικά και δωρητήρια έγγραφα, όπως χρυσόβουλα, μολυβδόβουλα, πατριαρχικά σιγίλλια και άλλα ιστορικά έγγραφα φυλάσσονται στο ειδικό χώρο του Αρχειοφυλακείου της μονής.